David Simon: Homerus van een Amerika in verval

Naast dat de serie The Wire me meer dan gewoon aangrijpt, laat de visie van David Simon – onlangs te zien in Wintergasten van de VPRO – me niet meer los. Het is als een steentje in je schoen, dat niet weggaat voordat je het eruit schudt.

In The Wire toont David Simon een kant van Amerika die voorbijgaat aan het platte heroïsme van Hollywood. Hij vergeleek het zelf met een Griekse mythe, een odyssee waarin de held op zoek gaat naar het ware zelf. Een reis waarin hij het kwaad dat in hem huist te lijf moet gaan, zonder te weten of hij daadwerkelijk als overwinnaar uit de strijd zal komen.
Het beeld van Amerika dat David Simon schetst is rauw. Een systeem waar de onderklasse letterlijk onbruikbaar is geworden en zijn eigen (drugs)economie heeft gecreëerd. Het middenkader als marionet van de leiders wordt gebruikt. En statistieken het beleid van de beleidsmakers bepaalt. Hij gebruikt Baltimore - de stad waar de serie zich afspeelt - als een metafoor voor de tijd waarin we leven. En tijd die het einde van het kapitalisme aankondigt. Ik neem daarom de boodschap van David Simon ter harte en durf een zekere verantwoordelijkheid te nemen. Want wij zijn het die de ring in moeten om te vechten voor een socialer systeem. Een systeem waarin commercie een plek heeft, maar tegelijkertijd ieder mens een naam heeft in plaats van een nummer. Watch it.

“MVO, waar hebben we het eigenlijk over?”

De vraag waar we het eigenlijk over hebben als we spreken over MVO, dat is wat me vooral bijbleef na deze SWOCC-ontmoeting met als titel: ‘Mens, Milieu & Meerwaarde. Het was Jan Jonker, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Nijmegen en voorloper als het gaat om kennis omtrent dit ‘onderwerp’, die het debat aanwakkerde. Daarbij geflankeerd door Marjolein Doets, die haar onderzoek presenteerde en de ontmoeting van een titel voorzag. Waarna de term gestalte kreeg door praktische voorbeelden van InterfaceFLOR (het meest duurzame bedrijf volgens Globescan) en KLM, dat in de luchtvaartindustrie als een van de voorlopers kan worden gezien.

Nut en noodzaak van MVO
In de presentatie en het onderzoek van Marjolein Doets (SWOCC) - ‘Mens, Milieu en Meerwaarde’- lag de nadruk toch vooral de duurzame kant van MVO. Iets dat gezien de tendens van het moment niet gek is. Maar het is wel jammer dat de P van People hierdoor soms lijkt onder te sneeuwen. Hoe dan ook, in haar onderzoek benadrukt ze het belang van MVO voor bedrijven. En laat ze zien hoe bedrijven MVO kunnen integreren in hun bedrijfsvoering:

1) Implementatie
• Waar moeten we beginnen?
• Wat moeten we doen en laten?
2) Communicatie
• Moeten we over het MVO-beleid communiceren?
• Zo ja, op welke manier?

Op basis van een dertigtal diepte-interviews kwam ze tot de volgende motieven waarom bedrijven aan MVO doen:
• Omdat het hoort (interne overtuiging): Triodos Bank
• Omdat het moet (externe druk): Iglo
• Omdat het loont (toegevoegde waarde): Unilever

De volgende typologieën kunnen worden ingezet om bedrijven van advies te voorzien: de zwijgers, de achterblijvers, de uitblinkers en de hypocrieten. Waarbij aangetekend moet worden dat het hier om extremen gaat, die kunnen helpen ergens te komen of juist niet. Want niermand wil natuurlijk een hypocriet zijn die zich schuldig maakt aan greenwashing. Tot slot kwam Marjolein Doets nog met een mooi lijstje met Do’s en Dont’s:

1) Benadruk persoonlijk belang
2) Maak het tastbaar
3) Stem je boodschap af op je doelgroep
4) Zorg voor voldoende bewijs
5) Communiceer stapsgewijs
6) Creëer de juiste tone-of-voice
7) Zorg intern voor samenwerking
8) Zorg voor goedkeuring van een ‘onafhankelijke’ partij: WNF, Fairtrade, Greenpeace
9) Wees consistent
10) Sluit aan op je merkpositionering

Waar hebben we het over?
Na een korte introductie van Jan Jonker (Radboud Universiteit Nijmegen) waarin duidelijk wordt dat het bedrijfsleven maar liefst tien jaar later dan hijzelf het onderwerp MVO heeft ontdekt, raakt hij toch echt de achilleshiel van de discussie. De begrippen duurzaamheid en MVO worden te pas en te onpas gebruikt. Maar waar hebben we het eigenlijk over en is er geen sprake van een Babylonische spraakverwarring? Het zijn immers verschillende discussies die tegelijkertijd worden gevoerd:

• De opwarming van de aarde: vervuiling en lange termijneffecten
• Armoedespreiding: toegang tot voedsel, onderwijs en technologie
• Vermindering van gebruik van natuurlijke hulpbronnen: olie, water, ijzer
• Management (winst): beleid, sociale bijdrage en verantwoordelijkheid
• Instituties: beleid, distributie van macht, welwaart en democratie
• Rechten en plichten: het opnieuw optuigen van een sociaal contract
• De impact van organiseren: sociaal, ecologisch en cultureel

Een campagne van o.a. Greenpeace illustreert pijnlijk het belang van helderheid in de discussie: The future is not about sorry.


De moeilijkheid ligt met name hierin: het bedrijfsleven wordt zowel als de oorzaak als de oplossing gezien...”De discussie gaat over politieke en sociale kwesties die aan de mogelijkheden van een enkel bedrijf voorbijgaan. Tegelijkertijd zijn bedrijven de enige instellingen met de hulpbronnen, technologie en motivatie om duurzame ontwikkeling door MVO te bereiken (Stuart Hart, 1999).

Jan Jonker benadrukt dat we verder moeten kijken dat het moment. Dus geen windmolenparken want die zetten ons als ware terug in de tijd. Maar flocking the fututure: “Thousands of people around the world are involved in social and ecological activities innovating the future.” Een mooi voorbeeld is het HAN SMILE project...



Sociale software moet ervoor zorgen dat mensen en ideeën als hierboven elkaar vinden. Twitter laat al ons iets van de sociale kracht zien. Much more to come.

InterfaceFLOR: duurzaamheid vanuit het hart
Voor InterfaceFLOR – wereldwijd marktleider in tegeltapijt - kwam Geanne van Arkel naar het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in Amsterdam. Wat mij betreft is InterfaceFLOR een voorbeeld van een bedrijf dat past bij het nieuwe zakendoen: communicatie vanuit het hart en intern geleid door een leider met visie. “InterfaceFLOR wil een bedrijf zijn dat door ondernemen laat zien wat duurzaamheid in alle dimensies inhoudt: people, proces, product, place en profit en wil door de kracht van haar invloed een herstellende bijdrage leveren aan het milieu en de maatschappij”, aldus Ray Anderson (oprichter en chairman). Niet voor niets werd het bedrijf uitgeroepen tot meest duurzame bedrijf ter wereld door Globescan. In de termen van Marjolein Doets (SWOCC) een uitblinker dus. Bekijk de bedrijfsfilm voor een korte impressie.

KLM: voorloper?
Als sluitstuk van de middag kwam KLM aan bod. KLM geldt in de luchtvaart namelijk als een positief voorbeeld. De presentatie werd gegeven door Annebeth Wierenga (Senior Communicatieadviseur). De moeilijkheid bij bedrijven als KLM is dat MVO-beleid niet top-down lijkt te worden georganiseerd, maar bottom-up. Van hieruit moeten beslissingen economisch worden verantwoord. Het is daarom niet gek dat duurzaamheid vertaald wordt naar economisch vertaalbare begrippen als CO2-reductie. Maar om KLM hierop te veroordelen zou te kort doen aan de ambities van het bedrijf: “Together with its partner Air France, KLM plays a leading role in the European airline industry offering reliability and a healthy dose of Dutch pragmatism, KLM’s 33.000 – strong workforce provides customers with innovative products and safe, efficient and service-oriented operations playing proactive attention to sustainability. In so doing KLM creates a balance between achieving profitable growth and upholding social and ecological values. An approach appreciated by customers, staff, shareholders and the environment.” Dit maakt KLM tot een partij die zich bewust is van zijn maatschappelijke positie en verantwoordelijkheid. Een voorloper wil ik ze niet noemen, maar toch wel een positieve noot in de luchtvaartindustrie.

De vier sprekers tijdens deze middag lieten wederom zien dat een ontmoeting tussen wetenschap en praktijk zo zijn vruchten afwerpt. Voor mij zijn deze te vertalen in de volgende stellingen:

• MVO is een veelheid aan sociale, maatschappelijke en duurzaamheidvraagstukken en verdient inmiddels een nadere specificering.
• Duurzaamheid zal een extra doorstart krijgen vanuit de maatschappij.
• Leiderschap heeft grote invloed op consistent MVO-beleid: InterfaceFLOR.
• Traditionele bedrijven hebben als het om MVO gaat een achterstand goed te maken: a) ze moeten het publiek extra overtuigen b) ze moeten het evenwicht zien te vinden tussen goed doen en het maken van winst.

Ik nodig iedereen van harte uit op deze stellingen en het stuk te reageren. Dit artikel was eerder te lezen op molblog.

The Wish-project: how did it work out?

Sometimes you have to re-adjust your expectation. Go back to the starting point and think about the reason why you started the whole project. Is it for yourself, for others, is it about quantity or quality? After rethinking these question I came to the conclusion we did a pretty good job. Here are some of the results:

• We got back over 250 wishes (I expected 25.000, oeps how unrealistic...), some of them by simply clicking the wish button, others by leaving a personal message on madebysociety.com and others via Twitter, although I didn’t manage this quite well.
• About 1700 people watched the movie, over 1200 visited the website.
• We got a lot of media attention, story was covered on nu.nl, molblog.nl, osocio.org, intertet.org, I also did two radio interviews about the project.
• The co-creation with laMarque.nl, Screentime.nl and Kristiaan.nl gave me a boost of energy.

After all if I keep in mind that my first intention was to send a creative Christmas/ New years card for Made by Society. The pilot was a big success. This is what I learned:

• I made Made by Society too important in the campaign, some people thought it was a self promoting project – it was in a sense...
• Working without budget limits the commitment of the participants.
• If you choose to work with a partner, they have to stand behind it totally.
• Public Relations and seeding are real professions not a minor part of a campaign you can do on your own... Thanks for showing ...wearefirst.nl
• When a project is local try to focus on it locally first and try to spread it then globally.
• Don’t try to push it to overly, people find that annoying.
• You have to understand the social media you work with.
• Communicate what’s in it for the public, they deserve to know why they take part in it.
• Each part of the project is equally important: start, project, after support.

Finally I want to thank you all for helping me. Especially: laMarque, Screentime, Z Magazine, Kristiaan, First, Direct Daily, Osocio, Alan, Barbara, Robert, Thea, Ian, George and Brett Dennen for his brilliant song Heaven. Up to new projects. For those who didn’t see the movie once more...

Osocio’s best campaign of 2009: Choose a different ending

Osocio announced the winner of Osocio’s Campaign of 2009: Choose a different ending. The amazing interactive video project from droptheweapon.org.
The project and website are an initiative from the Metropolitan Police (London UK). It is made to show how real people can turn away from violent crime. All depends on which choices are made. And that is how the video project works also; the viewer decides. Enjoy viewing and choose a different ending this time;)

See the original posting here.

“Het merk hoort niet meer bij de marketeer, maar in de boardroom.”

Gefascineerd door de emotionele kant van het merk, schoof ik aan tafel bij Martin de Munnik, merkstrateeg en oprichter van EQ Brands. Ik vroeg hem naar de missie en visie van zijn merk. Maar ook: Hoe zie je de consument? Wat maakt een merk een sterk merk? Met welke veranderingen heeft een marketeer van vandaag de dag te maken? Uitdagende vragen die aan de hand van de laatste ontwikkelingen op neurologisch gebied door hem werden beantwoord.

Wat is EQ Brands?
EQ Brands is een nieuw merkconsultancybureau dat aan de hand van nieuwe ontwikkelingen op neurologisch gebied inzicht wil krijgen in het aankoopgedrag van de consument. EQ Brands richt zich met behulp van merkstrategen, sociaal psychologen en de laatste wetenschappelijke inzichten op empathic branding: strategisch merkadvies beredeneerd vanuit de menselijke emotie. Een interessante propositie die ik graag nog wat uitdiep.

Het merk is belangrijker dan het product
Ik vroeg Martin de Munnik naar de missie en visie van EQ Brands. “Wij zijn ervan overtuigd dat het merk belangrijker is dan het product. Het product wordt namelijk steeds meer kortcyclisch. Terwijl het merk eeuwigheidswaarde heeft. Zo stamt het oudste merk ter wereld uit 578, het Japans bouwbedrijf Kongo Gumi dat nog steeds bestaat. Een ander voorbeeld is Nokia. Nokia begon met het produceren van rubberen banden. Toen werden het tv’s en radio’s. Nu zijn het mobieltjes. De eerste fabrieken zijn inmiddels alweer gesloten. Wij geloven dus in het belang van het merk. Daar moet je een visie over ontwikkelen, want daarmee verkoop je het product.”

Een merk is goodwill

“Een merk staat als goodwill op de balans. Maar als je het letterlijk neemt, dan is het de goede wil van de consument om morgen zaken met je te doen. Als je dit begrijpt, snap je ook dat het merk eigenlijk van iemand anders is. Want de consument bepaalt wat hij morgen van je wil hebben.”

De consumens
“Als je weet wat een klant van je wil dan raak je aan de betekenis van empathie. Empathie heeft met EQ te maken. Zeven jaar geleden toen het EQ naast het IQ werd gezet, werd daar om gelachen. Vandaag kunnen we dankzij neuropsychologische inzichten zien dat het EQ daadwerkelijk bestaat. Hoe groter het empatisch vermogen van het merk. Des te beter weet het de consumens aan zich te binden. Als we allemaal hetzelfde zouden denken dan zou dat makkelijk zijn. Maar veel merken zijn niet in staat duidelijk genoeg te communiceren. Niet elk merk heeft de kracht van een Gilette: the best a man can get. Daarom zullen we een model moeten ontwikkelen - iets in lijn van Motivaction –waarmee we de relatie tussen merk en mens kunnen vaststellen. De sterkste band die een merk met een mens kan hebben is vriendschap: brandship. En dat maakt het interessant, want je wil geen allemansvriend zijn. En het feit dat jij iemands vriend wil zijn, wil nog niet zegen dat hij vrienden met jou wil zijn. Als je dat onderzoekt dan kan maar 20% van de markt je vriend zijn. Maar er zijn heel veel grote markten. En met zo’n marktaandeel loopt het merendeel van de klanten juichend door de gangen.”

Wat maakt een sterk merk sterk?
“Als je een marketeer vraagt naar hun favoriete merk kom je al snel bij Apple of Nike terecht. Maar als je mij vraagt: welk merk vind je goed gepositioneerd? Dan zeg ik Duracell. We kijken al 25 jaar naar konijntjes. Maar ook Dove – innerlijke schoonheid- en Nespresso vind ik goede voorbeelden. Bij deze merken krijg ik een warm gevoel. Samengevat maken de volgende kenmerken een sterk merk sterk:

• Duidelijkheid
• Consistentie
• Vriendschap

Bij vriendschap gaat het om: geven en nemen; praten en luisteren; en begrip voor elkaar tonen. Als je daarin slaagt, mag je drie keer, wat zeg ik, vier keer zoveel voor een wasautomaat of mp3-speler vragen.”


Marketing is onder de vleugels van sales terechtgekomen
Even later kwamen we te spreken over de veranderende rol van marketing.”Vrijwel elke westerse markt is tegenwoordig verzadigd. De volgende hype zal over vijf jaar alweer verzadigd zijn. Vroeger had de marketeer die tijd om van zijn merk een succes te maken; zijn ROI te behalen. Nu moet dit onder druk van de aandeelhouders in een half jaar gebeuren. De marketeer is dus in feite bezig met het maken van geld. Zo is het merk in feite onder de vleugels van sales terechtgekomen. In mijn beleving zal je – als het merk belangrijker is dan het product – dit dus weer los moeten koppelen. Je mag de verantwoordelijkheid niet neerleggen bij iemand die tegelijkertijd wordt gevraagd shareholders value te creëren. Het merk hoort dus in de boardroom.”

Boardroom Consultancy
Maar hoe wil EQ Brands geld gaan verdienen? “Wij willen de verantwoordelijken helpen bij het bouwen en verbouwen van het merk. Op basis van psychologische en psychosociale kenmerken willen wij merken adviseren en helpen richting bepalen. Vragen als: hoe kan ik geld verdienen met mijn merk? hoe doe ik dat beter en sneller? willen wij helpen beantwoorden. Ieder zichzelf respecterend merk zou daar eens met ons over moeten praten.” Met deze woorden sluit Martin de Munnik het gesprek zelfverzekerd af.

Dit artikel verscheen eerder op Molblog.

Creativity: Osocio’s best campaigns of 2009

Osocio has started selecting best campaigns on their blog, because they want to put the most creative and innovative social ads into the spotlight. So that non-profit organizations can learn and benefit from the best practices. Osocio don’t intend to compete with big advertising festivals. Their aim is to award grassroots initiatives and advertising campaigns that try to solve real-life problems.

You can see the top 10 list of best social campaigns on Osocio. This is my favourite...


The winner will be announced next week.

Mijn beste boek in 2009: Good for Business

Ik sluit het jaar graag positief af. Niet aan de hand van een lijstje met goede voornemens. Maar door stil te staan bij het huidige jaar en daar lering uit te trekken. Qua boeken zat mijn leermoment in Good for Business. Een boek dat haarscherp laat zien dat het kapitalisme zoals we dat kennen niet alleen niet meer voldoet, maar ook razendsnel verandert ... no more business as usual.

Om tegemoet te komen aan de wensen van de veeleisende consument van vandaag maken grote bedrijven – van Wal-Mart tot General Electric – een evolutie door. Zij worden gedwongen op een nieuwe manier zaken te doen, omdat oude wetten niet langer gelden. Aan de hand van sprekende voorbeelden en onderzoeken maken Andrew Benett en zijn co-auteurs duidelijk dat er een viertal nieuwe regels gelden voor bedrijven die in de toekomst succesvol willen zijn:

• Doel voor winst
• Menselijk leiderschap
• Corporate bewustzijn
• Respecteer de macht van de consument

Hieronder volgt een korte samenvatting per punt.

Doel voor winst
“Customers must recognize that you stand for something.”
- Howard Schultz, CEO of Starbucks

Sta eens een moment stil bij de grote merken die je kent. Denk je dan aan de winst die deze merken maken of krijg je er een gevoel bij? Neem Nike, de absolute wereldleider in sportschoenen- en artikelen. Het merk is gebouwd op een boodschap van persoonlijke groei en ongekende menselijke mogelijkheden. Samengevat: Just Do it! Een ander merk dat tot de verbeelding spreekt is Whole Foods Market. Het merk heeft de volgende filosofie: “Whole foods, whole people, whole planet.” Whole Foods geeft zijn klanten niet alleen het gevoel dat zij bijdragen aan hun eigen gezondheid, maar sterker nog aan een beter klimaat voor de gehele planeet. Het voorbeeld van Nike en Whole Foods is een oorzaak en gevolg van de groeiende vraag van het publiek om een menselijkere vorm van zaken doen. Zij zien een bedrijf een sociale rol aannemen en verwachten dit ook van de concurrenten. Tegelijkertijd gaan de zakelijke leiders zien dat er geld te verdienen valt met het aannemen van een sociale rol. Zo heeft MVO een belangrijke rol gekregen in de overall business strategie van veel grote bedrijven. Een onderzoek van Euro RSCG naar het merk van de toekomst liet het volgende zien: 8 op de 10 respondenten gaf aan het belangrijk te vinden dat een bedrijf voor meer stond dan winstgevendheid.

Menselijk leiderschap
“Twenty first century CEO’s will be judged not only by how well they changed their industries, but also on how well they have led their companies to have positive effect on the world.”
- Hector Ruiz, Chairman and CEO, Advanced Micro Devices

In Nederland kennen we niet zo’n sterke traditie als het gaat om leiderschap. Maar in de Verenigde Staten neemt dit onderwerp een belangrijke plaats in in het publieke debat. Misschien is het goed om even stil te staan bij de baan van de leider van vandaag en de druk die daarbij hoort:

• Een gemiddelde duur van slechts 48 maanden
• Zijn/haar beloning is openbaar voor het publiek: onderwerp van debat en kritiek
• Dag en nacht beschikbaar zijn voor het bedrijf en op de hielen gezeten worden door de pers
• Totale accountability, zonder echt meetbare maatstaven

Ga er maar aanstaan. Om dit te kunnen moet je stevig in je schoenen staan. Daarbij komt dat de rol van de leider van de toekomst duidelijk verandert. Frederick Smith van FedEx omschreef dit als volgt.: “De leider heeft als belangrijkste taak om de visie en de waarden van de organisatie uit te dragen. Daarnaast moet de leider draagvlak vinden voor de visie en waarden. En ten slotte heeft de leider als taak deze visie en waarden te versterken.” En dit alles moet hij doen in een omgeving waarin klanten, personeel, leveranciers, investeerders en de locale gemeenschap vragen om een menselijke benadering van leiderschap. Maar goed als je dit in een perspectief plaatst van menselijk zakendoen, komt dit vanzelf.

Corporate bewustzijn: duurzaamheid
“A single decision by the chairman of Royal Dutch/Shell has a greater impact on the health of the planet than all the coffee-ground-composting, organic-cotton-wearing ecofreaks gathering in Washington, D.C., for Earth Day festivities this weekend.”
- Sharon Begley, senior editor, Newsweek

Het belang van het corporate merk neemt sterk toe. Wat een bedrijf doet straalt op het merk af en kan niet langer meer los daarvan worden gezien. Als het merk Shell zegt zich om het milieu te bekommeren en zich vervolgens bezondigd aan het illegaal dumpen van chemicaliën in Nigeria, wordt de merkclaim ongeloofwaardig. Daar kan geen campagne meer iets aan doen: real deeds lead to real consequences. Als we dat naar het nu vertalen dan is dat wat tien jaar geleden als idealisme gold nu een daad van zelfbehoud. Want nu het publiek zijn zorgen uit over de opwarming van de aarde, milieuvervuiling, mensenrechten, bedreigingen van energie- en watervoorraden kunnen bedrijven niet langer hun ogen hiervoor sluiten. Het bewuste merk begrijpt dat duurzaamheid en MVO een business opportunity is die je niet mag en kan laten liggen.

Respecteer de macht van de consument
“We are looking to corporations to be societal leaders, which means they need to act as political candidates do. Before I decide who gets my vote. I’m going to want to know who they are and where they are from. What is their mission? What is their purpose? I want to share in the company’s rituals and icons. And I want to understand why my candidate is better than the other guy.”
- Alex Castellanos, political media strategist and partner, National Media Inc.

De nieuwe consument staat niet langer aan de zijlijn. Maar communiceert over het merk, waar en wanneer hij/zij dat wil. Big Business is hun zaak geworden. Voor bedrijven betekent dit een nieuwe uitdaging. Zij moeten meer energie steken in de relatie met hun klant en meer moeite doen om de consument voor zich te winnen.

Tesco is een merk dat dit gegeven in de praktijk toepast en er van profiteert. Tesco hanteert het credo: treat people like you want to be treated. Zo krijgen consumenten de volgende garanties: gangpaden zijn schoon, ik kan krijgen wat ik wil, de prijzen zijn goed en het personeel is geweldig. Geen revolutionaire gedachtes , maar ze werken. Ook in Nederland als we naar het succes van Jumbo kijken.

Maar wat maakt dit boek nu zo goed? Met name zijn concrete behandeling van de problemen van dit moment: de financiële en milieucrisis. Het laat zien wat bedrijven nu al doen om zich beter te manifesteren en gaat in op wat het publiek van ze verwacht. Bovendien kijkt het op een positieve manier vooruit ...Wat we gisteren deden, maakt vandaag en wat we vandaag doen, bepaalt morgen. Gelukkig nieuwjaar!

Deze post verscheen eerder op Molblog.